EIPA seminar migration statistics

13 en 14 oktober ben ik naar het EIPA Seminar geweest met de titel 'Making sense of migration statistics: comparing data and practical application'. Het seminar is gericht op goed gebruik van migratiedatabases. Ook het meten van integratie komt aan de orde. Dat sluit dus prima aan bij wat ik bij VluchtelingenWerk doe met Vluchtelingen in getallen en de IntegratieBarometer vluchtelingen. Hier een overzicht van wat tijdens het seminar aan de orde is geweest.

Introductie migratiedata

David Reichel doet voor het ICMPD onderzoek naar Impact Analysis of Integration and Migration Policy Measures on the Integration of Third Country Nationals in Europe (WIKAN), een door het Europees Integratie Fonds betaald onderzoek. In zijn introductie vertelt hij over de ontwikkeling in het Europese beleid voor de verzameling van migratiedata.

Belangrijkste ontwikkelingen (2000-2010)

• Steeds grotere behoefte aan steeds betere data voor onderzoek en politiek.
• Nadruk op zogenaamde register based systems. Daarbij worden data ontleend aan diverse registratiesystemen (GBA, migratiedatabases etc.).
• Streven naar uniformering van data, grenswaarden en definities. De wettelijke basis is de Migration Statistics Regulation (EC) No 86/2007. Alle EU-lidstaten zijn hiermee verplicht jaarlijks data volgens afspraak aan te leveren over:
  - Bevolking naar nationaliteit en geboorteland
  - Emigratie en immigratie naar nationaliteit, geboorteland en land van vertrek/vestiging
  - Naturalisaties
  - Verblijfsvergunningen naar duur vergunning
  - Asielaanvragen
  - Enforcement of Immigration Legislation (EIL): dit is het onderdeel van voornoemde regulatie waarin staat welke data moeten worden aangeleverd en op welke wijze.
• Steeds meer mogelijkheden om migranten te onderscheiden, bijvoorbeeld op grond van nationaliteit, geboorteland of geboorteland ouder(s). Ook interessant in onderzoek is de vraag: hoe ziet u zichzelf?

Verschillen tussen data

Migratiedata zijn er in alle soorten en maten. Wees je bewust van de verschillen! Bijvoorbeeld:

• Geaggregeerde vs. individuele data; het is van geaggregeerde data niet mogelijk terug te gaan naar de onderliggende individuele data.
• Longitudinal (trends over de tijd) vs. cross-sectional (voorgedefinieerde tabellen). Pas bij trends op dat je rekening houdt met effecten door kenmerken van het cohort, bv. verschuiven leeftijd of effect van bijvoorbeeld een crisis.
• Flows vs. stocks: stromen over een bepaalde periode leiden tot stocks op een bepaald moment.

Waar moet je op letten?

• Problemen met representativiteit van surveys door ondervertegenwoordiging migranten
• Elke indicator is bedoeld om concepten te meten die vaak politiek ingegeven zijn. Maar meet die indicator wel wat gemeten moet worden? Blijf daar altijd alert op, zeker als het gaat om meten van integratie!
• Er wordt te veel waarde gehecht aan de verklarende waarde van bepaalde indicatoren, met name nationaliteit en geboorteland, waaraan negatieve kwalificaties worden gekoppeld. De werkelijkheid van de enorme verschillen bínnen groepen en dus de kenmerken van individuen krijgt vaak te weinig aandacht.

Interessante links

• Publicatie van David Reichel en Albert Kraler, Statistics on migration, Integration and discrimination in Europe.
• Mipex, Europese migratie-index

Overzicht migratiedatabases

Tijdens het EIPA-seminar Making Sense of Migration Statistics: Comparing Data and Practical Application gaf David Reichel van het ICMPD een overzicht van de belangrijkste migratiedatabases. In dit blog wordt daarvan een selectie weergegeven, waarbij vooral is gekeken naar de vraag of de database gegevens bevat die over asielzoekers en vluchtelingen gaan of aan ze gekoppeld kunnen worden. Maar eerst een kort overzicht van mogelijke valkuilen bij gebruik en interpretatie van statistieken. 


Valkuilen bij gebruik en interpretatie van statistieken

• Statistieken moeten altijd gecombineerd worden met achterliggende feiten en theorieën. Vergelijken van arbeidsparticipatie tussen vluchtelingen en autochtonen slaat nergens op als je de overige kenmerken van beide groepen niet meeneemt in je analyse. 
• De manier waarop de gegevens zijn verzameld is erg belangrijk, alsook het soort gegevens. 
• Data kunnen op alle mogelijke manieren gepresenteerd worden, al naar gelang het doel dat er mee gediend is. Je hebt leugens, je hebt statistiek...
• Relaties tussen twee variabelen zijn niet per se direct. Er is bijvoorbeeld een sterke positieve correlatie tussen schoenmaat en inkomen. Niet zo gek: mannen hebben grotere voeten dan vrouwen en verdienen ook meer. 
• De Simpsonparadox: geaggregeerde data geven de achterliggende verdeling niet weer. Bijvoorbeeld wanneer bij een vergelijking van twee groepen, kenmerken die naar geslacht te herleiden zijn wegvallen doordat geslacht niet wordt meegenomen als variabele, dan kan dat grote invloed hebben wanneer de vergeleken groepen een zeer verschillende verhouding man-vrouw hebben. Verschillende scores tussen groepen op bijvoorbeeld criminaliteit kunnen in sommige gevallen volledig verklaard worden door de samenstelling van beide groepen.  

Metadatabases: data over data

• Prominstat
  Gigantische database die een overzicht geeft van een enorme hoeveelheid migratiedatabases. Het vereist wel wat doorzettingsvermogen om er uit te halen wat er in zit, of wat je nodig hebt. Er staan per EU-lidstaat interessante en overzichtelijke landenrapporten op met een veelheid aan gegevens, van migratie tot asiel tot discriminatie, die geregeld worden ge-update. Het landenrapport Nederland is geschreven door Jeroen Doomernik. Ook is er een overzicht met links naar andere databases en rapporten van Prominstat zelf.
• EDACwowo (European data centre for work and welfare)
  Zoeken op refugees levert interessante verwijzingen op. Ook downloadable publicaties.   
• Migration in National Surveys Catalogue (MiNS)
  Van de University of Sussex. Interessante overzichten met publicaties over onder meer forced migration, maar gericht op een beperkt aantal landen en regio's, maar niet op Nederland.  

Statistische databases

• Clandestino database
  Database over irregular migrants in EU, ook naar demografische kenmerken en arbeid. Ook country reports zoals het mij bekende Undocumented migration. Counting the Uncountable. Er kan op elke EU-lidstaat kan worden geselecteerd waar dan vervolgens alle gegevens voor dat land verschijnen (links, country reports en statistieken). Helaas wel verouderd.
• Eurostat
  Dit is de database waar alle EU-lidstaten de volgens Migration Statistics Regulation (EC) No 86/2007 afgesproken data moeten aanleveren. Onder Population and social conditions, Population, International Migration and Asylum, Asylum zijn de statistieken te vinden voor alle EU-lidstaten over:
  - Asielaanvragen
  - Beslissingen op asielaanvragen naar grond en toewijzing/afwijzing
  - Inkomende/uitgaande Dublin-claims
  Het is even oefenen maar in principe zijn over bovenstaande variabelen goede statistieken te destilleren, downloadable in xls.
  Achter de links voor het gekozen onderwerp in de database staat vaak informatie over vergelijkbaarheid van de data en definities tussen verschillende lidstaten.      
• European Union Democracy Observatory on Citizenship (EUDO)
  Geeft per land en overzicht van stand van zaken over nationalisatie: wetgeving, statistische info, links, publicaties. In de eigenlijke database kan per land worden gezocht op aantallen naturalisaties naar nationaliteit of land van herkomst en meer.    
• Global Migrant Origin Database
  Laatste update 2007; goed te gebruiken om zogenaamd diaspora communities op te zoeken.
• Laborsta
  Handige database over labour migration. Niet over vluchtelingen dus. 
• Migration Policy Institute Datahub, refugee protection
  Handig voor lange tijdreeksen, maar geen recente data. 
• OECD
  Migratiedatabase waarmee bijvoorbeeld voor Nederland kan worden bezien wat het opleidingsniveau is van immigranten naar land van herkomst. Dus ook voor landen waar vluchtelingen vandaan komen.
• Unhcr-database
  Meest relevante database voor data over vluchtelingen, asielzoekers, IDP's en resettlement wereldwijd. Er mee werken is evenwel een crime. Aan de jaarlijkse statistische publicaties van Unhcr heb je meer.   
• Worldbank
  Mooie database met onder meer aantallen vluchtelingen per land herkomst en aankomst (onder social development). Ook gedetailleerde informatie over remittances naar het buitenland. 
• UN Department of Economic and Social Affairs
  Per land kan worden bekeken hoe de aantallen vluchtelingen en migranten zich hebben ontwikkeld over langere termijn. 
• Mirem
  Voor als je geïnteresseerd bent in terugkeercijfers voor de Maghrebregio. Kan interessant worden!
• European Migration Network (EMN)
  Met name mooie rapporten over migratie en vluchtelingen in diverse EU-landen.

Social media en de stem van de vluchteling

Op 27 mei 2011 vond in Den Haag het congres plaats met de positieve naam Tuning in to diversity: thinking forward! Thema: welke mogelijkheden bieden de nieuwe media om migranten een onafhankelijke stem te geven in het publieke debat. Interessant dus, en interessante sprekers bovendien. En wat zouden de bevindingen kunnen betekenen voor de doelgroep vluchtelingen?

Bart Drenth - directeur van RMO - opent het bal. Drenth geeft alvast wat resultaten weg uit het nog te verschijnen advies (inmiddels on line, dat krijg je als je zo lang wacht met het publiceren van een blog!) De nieuwe regels van het spel: internet en publiek debat over de invloed van internet en social media op het debat in Nederland. Iedereen kan en mag meedoen aan het debat, maar welke (ongeschreven) regels en omgangsvormen moeten in acht worden genomen om de discussie niet te laten ontsporen? En is die ontsporing (scheldkanonnades, bedreigingen) te wijten aan het internet of is het de digitale weerslag van hoe mensen met elkaar omgaan these days?

Hans Laroes - toen nog net hoofdredacteur van het NOS-journaal - vertelt over de wijze waarop het journaal social media als nieuwsbron en als forum om nieuws te delen wordt gebruikt. Ze worden op dezelfde manier getoetst op betrouwbaarheid als gangbare bronnen. Het onderscheid tussen consumeren van en bijdragen aan nieuws wordt door social media diffuus. Alles draait om co-creation: making news together.

Abdel Rahman El Shershaby - van Marokko Media en als halve Egyptenaar snel bekend geworden vanwege zijn rol als verslaggever tijdens de opstand in Egypte - laat in een flitsende, beweeglijke en amusante presentatie zien welke rol social media hebben gespeeld in de revolutie. Twitter-revolutie? Nee, je gebruikt simpelweg de middelen die voorhanden zijn om je doelen te verwezenlijken.

Maatschappelijk begeleiding door ethnic media?
Interessant vind ik het verhaal van Alexandra Moe van New American Media. Etnische media - dat klinkt een stuk minder dan ethnic media - zijn erg belangrijk voor veel minderheden in de VS en vormen een integratiefactor op zich. Ze werken op diverse schaalniveaus, van buurt tot nationaal. Er wordt informatie gedeeld via social media en websites over de eigen etnische groep, maar ook over het vinden van een baan, informatie over hoe zaken in een stad geregeld zijn en wat nu echt de gevaren zijn van die griepepidemie. Maatschappelijke begeleiding dus voor en door de eigen etnische groep, en er komt geen zelforganisatie aan te pas.

Een voordeel van ethnic media: hun informatie wordt veel eerder geloofd dan informatie van de overheid. Ook wat betreft de informatievoorziening wordt de overheid met wantrouwen bejegend. Marokko.nl en het op Surinamers gerichte Waterkant zijn voorbeelden van ethnic media in Nederland. Toch lijkt het er op dat het fenomeen in Nederland minder groot is dan in de VS.

Mira Media heeft ethnic media in Nederland in kaart gebracht in Mapping Minorities and their Media: The National Context – The Netherlands. Ook daar is weinig over vluchtelingen te vinden. In 2006 is een interessant project afgerond, het Refugees, Asylum-seekers & the Media (RAM) Project. De stukken zijn hier te vinden, op de interessante website van Exiled Journalists.

Sharry: lobby voor minderheden

Frank Sharry - directeur van America's voice - heeft een direct lijntje met Obama. Hij is een begenadigd spreker en laat zien dat je voor een goede presentatie vooral een goed verhaal nodig hebt dat op een goede manier gebracht wordt. Hij maakt zich al jaren op hoog niveau sterk voor de ongedocumenteerden in de VS: 1 op de 20 werknemers is daar illegaal; daarmee zijn 12 miljoen mensen zo goed als rechteloos.

Sharry heeft zijn lobby verpakt in een four pillar campaign, waarvan de uitleg gelukkig on line te vinden is:

1. requiring biometric Social Security cards to ensure that illegal workers cannot get jobs;
   
2. fulfilling and strengthening our commitments on border security and interior enforcement;
   
3. creating a process for admitting temporary workers;
   
4. and implementing a tough but fair path to legalization for those already here.
   

America's Voice is opgericht om de media te voorzien van een platform met volume en velocity. Alleen dan krijg je echte politieke macht. Migranten doen er toe. Migranten vormen tijdens verkiezingen een machtsfactor van belang, en migratie is voor hen het belangrijkste onderwerp waarop zij hun stem bepalen.

Een van de lobbystrategieën is om de etnische kanalen te voorzien van de informatie - het nieuws - waarmee ze vooruit komen. Dit volgens het principe 'repeaters, not reporters'. Ook het voeden van de social media en de progressieve blogosphere is van groot belang; zij hebben veel invloed. Pas wel op, je moet bloggers niet op dezelfde manier benaderen als journalisten. Wat ook goed werkt: als een vip een uitglijder maakt, haak daar op in! Vergroot het uit, maak ze belachelijk met bijvoorbeeld een mooie viral. En zet kinderen in, want iedereen heeft een zwak voor kinderen.

Tuning in to diversity had interessante sprekers, interessante verhalen, maar de 'vluchtelingfactor' was helaas - ook in de aansluitende workshops - afwezig. Dus wat de betekenis is van nieuwe media om hen een onafhankelijke stem te geven in het publieke debat in Nederland blijft de vraag.

Lomp, dom en famous door internet

De afgelopen week verschenen er verschillende verhalen over de negatieve invloed van het internet. Door internet treedt er involutie op in ons brein. We worden dommer, kunnen minder goed onthouden, ons minder goed concentreren en raken sociaal afgevlakt. Ook Wikipedia maakt mensen dom en onverschillig. Sterker nog: Wikipedia is al tien jaar onbetrouwbaar. Nog een probleem: vrijwel niemand kan goed zoeken op internet, laat staan informatie op waarde schatten.

Involutie heeft niets te maken met info, maar alles met evolutie. Het is het tegenovergestelde van evolutie. Internet maakt ons dom, is de stelling van Nicholas Carr in zijn boek The shallows - what the internet is doing to our brains. Ik heb het boek niet gelezen, wel de recensie in de Volkskrant. Wat vertelt die ons?

Volgens Carr is een van de grootste problemen dat informatie die via internet wordt aangeboden geen lineariteit kent als een boek. Lineair denken is uiterst belangrijk geweest in de ontwikkeling van de mens. Daardoor heeft hij belangrijke eigenschappen ontwikkeld als abstract denken, contemplatie, reflectie ethiek en verbeelding.

Internet werkt anders dan een boek. Voordat je - heel lineair - van oorzaak tot gevolg bent gekomen, ben je al verdwaald in de veelheid aan hyperlinks, filmpjes, menu-items en mogelijkheden om snel door de tekst te scrollen. Dit ontbreken van lineariteit leiden tot veranderingen in onze hersenstructuur. Die zijn aantoonbaar. Carr stelt dat we daardoor dommer worden en minder goed kunnen onthouden. Bovendien raken we sociaal ontregeld doordat onze hersenen doorlopend reageren op prikkels die het internet oproept en die identificeren als menselijke gedachten of emoties. Waar de grens ligt tussen echte en niet echte emoties kun je dan makkelijk kwijtraken.

Wat is waar? Het enige wat aantoonbaar is, is de reactie van de hersens op internetgebruik. Meer is er niet bewezen. Een interessante stelling is het wel. Het is te hopen dat het niet waar is, of dat op de een ander manier - met gebruik van computer of internet? - de negatieve effecten teniet kunnen worden gedaan. Over een jaar of twintig zullen we het weten. Wie dan leeft, die dan denkt.

Het op 15 januari jarige tien jaar geworden Wikipedia kreeg er lekker van langs in een artikel van Herman Stil in Parool: Wikipedia al tien jaar onbetrouwbaar. Zijn stelling: juist omdat Wikipedia een open systeem is, is de informatie per definitie onbetrouwbaar. En dat weet hij prima te onderbouwen met voorbeelden van de lemma's over onder meer prinses Mabel, fake-artikelen en Big Bang versus Bijbellobby in de VS. Met name in de niet-wetenschappelijke lemma's gaat het geregeld mis.

De pest is dat vrijwel iedereen er van uitgaat dat de informatie wél betrouwbaar en objectief is. Bijkomend probleem is dat vrijwel niemand goed kan zoeken. Wikipedia en de eerste drie resultaten die Google geeft op een vraag worden gezien als De Waarheid. Andrew Keen over Wikipedia: 'Op een dag worden we wakker en beseffen we dat we experts en professionals nodig hebben. Amateurisme heeft geen betekenis.' Er zijn experts en professionals nodig die goede informatie aanleveren op internet, en daar wil ik aan toevoegen: er zijn experts en professionals nodig die de juiste informatie op internet vinden en op waarde weten te schatten: de informatieprofessionals!

De les van de dag? Zet de computer af en toe uit en lees een boek - desnoods een goed boek. Neem door Wikipedia geboden informatie niet aan voor de Hele Waarheid, niets dan de Waarheid. Dat geldt voor alle informatie die je op internet vindt. Wie heeft het geschreven? Waar is het gepubliceerd? Kortom: wees verschillig! Of vraag het de informatieprofessional.